Czy odnalaz貫 swoje wyspy szcz窷liwe? Zajrzyj mo瞠 tutaj...

Ok(n)o wiedzy genetycznej - nauka, nadzieje, kontrowersje, aktualno軼i, ciekawostki, kontakty
slowniczek
S這wniczek genetyki
Retinitis PigmentosaZesp馧 UsheraAMDStargardtNauka - aktualno軼iGo軼ie RF
Publikacje, artyku造CiekawostkiGeny z humoremListy do RETINYLinki
Strona g堯wna

Genetyka nie jest 豉tw dziedzin dla laika. Warto jednak zna podstawowe jej poj璚ia, aby lepiej rozumie docieraj帷e zewsz康 informacje w tym zakresie.

amplifikacja - zwielokrotnienie liczby kopii genu lub sekwencji DNA

anonimowy segment DNA - segment DNA o nieznanej funkcji

biblioteka - biblioteka zrekombinowanego DNA jest zbiorem identycznych cz御teczek wektora, z kt鏎ych ka盥a zawiera inn wstawk DNA - r騜ne wstawki razem mog reprezentowa ca造 genom, na przyk豉d ludzki (ludzka biblioteka genomowa); lub zbi鏎 kopii mRNA izolowanego z kom鏎ek okre郵onego typu przekszta販onych do postaci cDNA (biblioteka cDNA)

cDNA - ni DNA powsta豉 przez skopiowanie nici RNA przez odwrotn transkryptaz; sekwencja cDNA jest komplementarna do RNA u篡tego jako matryca

chromosom - silnie skr璚ona ni DNA wraz z dodatkowymi substancjami chemicznymi znajduj帷a si w j康rze kom鏎kowym

crossing-over - oddzia造wania mi璠zy dwoma chromosomami homologicznymi, prowadz帷e do wymiany fragment闚 chromosom闚 (czyli dwuniciowego DNA)

DNA - kwas deoksyrybonukleinowy, substancja chemiczna b璠帷a no郾ikiem informacji genetycznej, wyst瘼uj帷a we wszystkich 篡wych organizmach. ζ鎍uch DNA wyst瘼uje w postaci podw鎩nej, skr璚onej nici, tzw. podw鎩nej helisy

gen - fragment DNA, w kt鏎ym zakodowana jest infor-macja o produkcji bia趾a

genetyczny odcisk palca - wz鏎 fragment闚 DNA powsta造ch po strawieniu wybranego obszaru genomu odpowiednim enzymem restrykcyjnym i rozdzielonych w 瞠lu elektroforetycznym; je郵i do bada wybierze si odpowiedni odcinek DNA, powstaje wz鏎 charakterystyczny dla ka盥ego osobnika danego gatunku

genetyka molekularna - badanie struktury molekularnej czynnik闚 uczestnicz帷ych w procesach dziedziczenia i mechanizm闚 chemicznych tych zjawisk

genom - kompletny zestaw gen闚 organizmu 篡wego

klon - zbi鏎 organizm闚, kom鏎ek, wirus闚 lub cz御teczek DNA powsta造ch w wyniku replikacji jednego genetycznego przodka

klonowanie molekularne - klonowanie cz御teczek DNA

kod genetyczny - wsp鏊ny dla wszystkich organizm闚 spos鏏 zapisu informacji genetycznej za pomoc czterech "liter", cz御teczek-nukleotyd闚 oznaczonych: A, T, C, G.

koniugacja - przeniesienie odcinka DNA z jednej kom鏎ki bakteryjnej do drugiej za po鈔ednictwem mostka bia趾owego

konwersja gen闚 - rodzaj rekombinacji mi璠zy dwoma blisko le膨cymi homologicznymi regionami DNA, podczas kt鏎ej jedna z sekwencji DNA jest zmieniana tak, by pasowa do drugiej; proces ten, nazywany te korekt sekwencji, mo瞠 zachodzi wewn徠rz jednego chromosomu lub mi璠zy dwoma chromosomami

kwas nukleinowy - d逝ga spolimeryzowana cz御teczka z這穎na z pojedynczych jednostek nukleotydowych zwi您anych silnymi wi您aniami chemicznymi; 豉鎍uchy DNA i RNA s kwasami nukleinowymi r騜ni帷ymi si od siebie cukrowym sk豉dnikiem nukleotyd闚, jest nim odpowiednio deoksyryboza i ryboza

Linia zarodkowych kom鏎ek macierzystych - to zbi鏎 hodowanych w laboratorium kom鏎ek, kt鏎e wyizolowano z pojedynczego zarodka ludzkiego. Kom鏎ki zarodkowe maj zdolno嗆 do zmieniania si w dowolny inny rodzaj kom鏎ek organizmu (s totipotentne). To w豉郾ie ta cecha sprawia, 瞠 naukowcy tak si nimi interesuj. Chc oni tak pokierowa ich rozwojem, aby zmienia造 si w pewne szczeg鏊ne typy kom鏎ek - 幢e funkcjonuj帷ych u os鏏 chorych na np. parkinsona, alzheimera czy cukrzyc. Kom鏎ki pochodz zwykle z kilkudniowych embrion闚 ludzkich b璠帷ych efektem „nadprodukcji” podczas procedury zap這dnienia in vitro.

mapa genetyczna - przedstawienie liniowego u這瞠nia gen闚 na chromosomie

mapa molekularna - opis liniowego u這瞠nia odcink闚 DNA wzd逝 chromosomu

mejoza - proces rozdzia逝 chromosom闚 towarzysz帷y podzia這wi kom鏎kowemu, prowadz帷emu do powstania kom鏎ek rozrodczych; po podziale mejotycznym ka盥a z kom鏎ek potomnych zawiera tylko jeden chromosom z homologicznej pary chromosom闚, jest wi璚 haplontem

mitochondria - "centra energetyczne" znajduj帷e si w ka盥ej kom鏎ce i  dziel帷e si niezale積ie od niej. Materia genetyczny zawarty w  mitochondriach dziedziczy si inaczej ni ten znajduj帷y si w  j康rach kom鏎kowych. Geny j康rowe otrzymujemy po obojgu rodzicach, podczas gdy DNA mitochondrialny - tylko po matce.

"mitochondrialna Ewa" - wed逝g teorii wsp馧czesnej genetyki, kobieta od kt鏎ej pochodz wszyscy wsp馧cze郾i ludzie. Prawdopodobnie 篡豉 ok. 140-200 tys. lat temu. Nazwa "mitochondrialna Ewa" pochodzi od sposobu okre郵enia jej wieku w badaniach naukowych, do kt鏎ych wykorzystano geny zawarte w  ludzkich mitochondriach - "centrach energetycznych" ka盥ej naszej kom鏎ki. Teoria dziedziczenia mitochondrialnego DNA po istniej帷ej kiedy jednej kobiecie znana jest r闚nie pod nazwami: "po瞠gnanie z Afryk" (od miejsca pochodzenia), "rajskiego ogrodu" i  "arki Noego".

mutacja - zmiana w sekwencji DNA; mutacja mo瞠 spowodowa zmian produktu genu lub inn regulacj ekspresji genu, co w efekcie mo瞠 prowadzi do zmiany cechy

mutant - gen, w kt鏎ym nast徙i豉 mutacja, lub organizm zawieraj帷y taki gen

rekombinacja - naturalny proces powstawania nowych zestawie odcink闚 chromosom闚 (a wi璚 i odcink闚 DNA)

replikacja - proces powielania DNA lub RNA

replikacja DNA - synteza dw鏂h nowych podw鎩nych helis DNA na podstawie jednej podw鎩nej helisy; ka盥y 豉鎍uch w pierwszej podw鎩nej helisie s逝篡 jako matryca do syntezy 豉鎍ucha komplementarnego

RNA (kwas rybonukleinowy) - spolimeryzowana cz御teczka zbudowana z czterech r騜nych jednostek zwanych rybonukleotydami (A, U, G, i C) zawieraj帷ych cukier ryboz

sonda - odcinek DNA lub RNA wyznakowany radioaktywnym izotopem (lub 豉two wykrywaln grup chemiczn) u篡wany do wykrywania komplementarnych odcink闚 kwas闚 nukleinowych metod hybrydyzacji

telomer - zako鎍zenie chromosomu (a wi璚 i podw鎩nej helisy chromosomowego DNA)

transformacja - sta豉, dziedzicz帷a si zmiana w豉軼iwo軼i kom鏎ki spowodowana przez wprowadzenie nowej sekwencji DNA pozyskanej z otoczenia kom鏎ki lub przez mutacj (na przyk豉d transformacja nowotworowa zmieniaj帷a zdrow kom鏎k w nowotworow)

transgen - gen, kt鏎y zosta eksperymentalnie wprowadzony do genomu organizmu i jest przekazywany jego potomstwu (organizmom transgenicznym)

wektor - cz御teczka DNA, z kt鏎 mo積a po陰czy odcinek obcego DNA - tak zrekombinowany DNA mo積a wprowadzi do kom鏎ki, w kt鏎ej b璠zie replikowany

wstawka - odcinek DNA po陰czony z cz御teczk wektora w celu klonowania; razem z wektorem tworzy zrekombinowany DNA

zrekombinowany DNA - cz御teczka DNA zawieraj帷a odcinki DNA pochodz帷e z r騜nych 廝鏚e - syntetyzowane metodami biologicznymi lub chemicznymi - i po陰czone in vitro z innymi odcinkami DNA


Do Strony G堯wnej Do Strony G堯wnej Powr鏒 Powr鏒


© Copyright by RETINA FORUM  2001-2016
redaktor naczelny:  Piotr Stanis豉w Kr鏊
RETINA FORUM - Internetowe ok(n)o wiedzy genetycznej